محاسبه دقیق سود کالابرگ؛ کدام روش واقعاً به‌صرفه‌تر است؟

بر اساس اعلام وزارت رفاه، در حال حاضر دو روش برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی وجود دارد که هر کدام سازوکار، مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند.

روش اول؛ ماهی یک میلیون تومان اعتبار با حق انتخاب کالا

در روش اول، دولت به ازای هر شهروند، ماهانه یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ در نظر می‌گیرد. این اعتبار صرفاً برای خرید ۱۱ قلم کالای مشخص قابل استفاده است. این اقلام شامل مرغ، تخم‌مرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کم‌چرب، ماست کم‌چرب و پنیر می‌شود.

مشمولان این طرح می‌توانند کالاهای موردنظر خود را از حدود ۲۶۰ هزار فروشگاه خرد و عمده و همچنین ۱۱ فروشگاه زنجیره‌ای شامل افق کوروش، اتکا، جانبو، دیلی‌مارکت، رفاه، گندم، مینومارت، هایپرفامیلی، هفت، شیرین عسل و وال‌مارکت تهیه کنند.

در این روش، افراد می‌توانند ترکیب خرید خود را کاملاً بر اساس نیاز و سلیقه شخصی تنظیم کنند؛ به این معنا که محدودیتی در میزان خرید هر کالا از فهرست تعیین‌شده وجود ندارد، مشروط به آنکه مجموع خرید از سقف اعتبار یک میلیون تومان تجاوز نکند.

روش دوم؛ پرداخت ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان و دریافت ۹ قلم کالای ثابت

روش دوم که به‌تازگی از سوی وزارت رفاه معرفی شده، ساختاری متفاوت دارد. در این روش خبری از دریافت اعتبار یک‌میلیونی نیست. بلکه هر فرد باید به ازای هر نفر، مبلغی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان پرداخت کند و در مقابل، ۹ قلم کالای مشخص با وزن‌های از پیش تعیین‌شده دریافت کند.

متقاضیان این روش باید از یکشنبه ۲۸ دی تا جمعه ۱۰ بهمن، با شماره‌گیری کد دستوری ‎#۱۴۶۳۵۰۰ و انتخاب گزینه ۵ (روش دوم کالابرگ)، کد ملی سرپرست خانوار و کد پستی محل سکونت را ارسال کنند تا این روش برای آن‌ها فعال شود.

این ۹ قلم کالا شامل مرغ ۱.۵ کیلوگرم، روغن ۸۱۰ گرم، تخم‌مرغ ۱ کیلوگرم، برنج ۱ کیلوگرم، قند و شکر ۵۰۰ گرم، ماکارونی ۷۰۰ گرم، شیر کم‌چرب بسته نایلونی ۹۰۰ گرم، پنیر یو‌اِف ۴۰۰ گرمی و ماست کم‌چرب ۹۰۰ گرمی است.

مبلغ پرداختی برای این سبد بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان متغیر است. این اختلاف قیمت به عواملی مانند نوع برنج مصرفی یا انتخاب مرغ منجمد یا کشتار روز بستگی دارد و فروشنده موظف است قیمت نهایی را به خریدار اعلام کند.

هر خانوار می‌تواند تمامی اقلام را به‌صورت یکجا از یک فروشگاه طرف قرارداد یا هر قلم کالا را به‌صورت جداگانه، از فروشگاه‌های مختلف و در زمان‌های متفاوت تهیه کند و در این زمینه هیچ محدودیتی وجود ندارد.

نکته مهم اینکه قیمت و مبلغ پرداختی این روش برای دوره سه‌ماهه بهمن، اسفند و فروردین ثابت خواهد بود.

کدام روش به‌صرفه‌تر است؟ محاسبه عددی اختلاف دو گزینه

برای مقایسه اقتصادی دو روش، باید قیمت تقریبی اقلام سبد روش دوم در بازار فعلی را محاسبه کرد. بر اساس قیمت‌های حدودی کنونی، مرغ ۱.۵ کیلوگرم حدود ۳۶۵ هزار تومان، روغن ۸۱۰ گرم حدود ۲۱۷ هزار تومان، تخم‌مرغ یک کیلوگرم ۲۲۵ هزار تومان، برنج ایرانی یک کیلوگرم ۴۲۰ هزار تومان، قند و شکر ۵۰۰ گرم ۳۳ هزار تومان، ماکارونی ۷۰۰ گرم ۴۵ هزار تومان، شیر کم‌چرب نایلونی ۹۰۰ گرم ۶۵ هزار تومان، پنیر یو‌اِف ۴۰۰ گرمی ۹۰ هزار تومان و ماست کم‌چرب ۹۰۰ گرمی ۸۲ هزار تومان قیمت دارد.

مجموع این اقلام به حدود یک میلیون و ۵۴۲ هزار تومان می‌رسد، هرچند ممکن است قیمت‌ها در زمان خرید اندکی متفاوت باشند.

در روش اول، هر فرد صرفاً یک میلیون تومان کالا دریافت می‌کند. اما در روش دوم، فرد با پرداخت حداکثر ۳۵۰ هزار تومان، کالاهایی به ارزش حدود یک میلیون و ۵۴۲ هزار تومان می‌گیرد. به بیان ساده‌تر، میزان یارانه پنهان در روش دوم حدود یک میلیون و ۱۹۲ هزار تومان است که حدود ۱۹۲ هزار تومان بیشتر از روش اول محسوب می‌شود.

علاوه بر این، قیمت کالاها در روش دوم برای سه ماه آینده ثابت می‌ماند، در حالی که در روش اول قیمت‌ها تابع نوسانات بازار است. همین موضوع باعث می‌شود روش دوم، دست‌کم از نظر عددی و ثبات قیمتی، گزینه جذاب‌تری به نظر برسد.

با این حال، روش دوم یک محدودیت مهم دارد؛ فرد حق تغییر ترکیب اقلام را ندارد و نمی‌تواند مثلاً به‌جای برنج، قند و شکر یا ماکارونی، مرغ بیشتری دریافت کند. در مقابل، روش اول اگرچه ارزش کالابرگ کمتری دارد، اما آزادی انتخاب بیشتری به مصرف‌کننده می‌دهد.

به همین دلیل، روش دوم شباهت بیشتری به کالابرگ‌های کاغذی دهه ۶۰ دارد؛ دوره‌ای که هر خانوار مقدار مشخصی از هر کالا دریافت می‌کرد و امکان انتخاب یا جابه‌جایی اقلام وجود نداشت.